Ο Putin πέτυχε δύο στρατηγικούς στόχους με μία κίνηση: να προσφέρει στον Donald Trump μια πολιτική διέξοδο και να δημιουργήσει συνθήκες αποκλιμάκωσης της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης προς το Ιράν
Η Μόσχα επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση στο Ιράν σε ευκαιρία γεωπολιτικής αναβάθμισης, εμφανιζόμενη ταυτόχρονα ως στρατηγικός εταίρος της Τεχεράνης, διαμεσολαβητής για τον τερματισμό του πολέμου και αναγκαίος ενεργειακός συνομιλητής της Ουάσιγκτον.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ρωσοϊρανική στρατηγική σχέση αποτελεί αδιαπραγμάτευτη επιλογή ή εάν το Κρεμλίνο επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει την ιρανική κρίση στις συναλλαγές του με τον Donald Trump.
Η ταυτόχρονη ενεργοποίηση της ρωσικής διπλωματίας στο ιρανικό ζήτημα και η αιφνιδιαστική ενεργειακή συνεννόηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποκαλύπτουν μία από τις σημαντικότερες αντιφάσεις της σημερινής διεθνούς πολιτικής: η Ρωσία στηρίζει στρατηγικά το Ιράν, αλλά δεν προτίθεται να θυσιάσει τα δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα για χάρη της Τεχεράνης.
Η συνάντηση του Vladimir Putin με τον Ιρανό πρόεδρο Masoud Pezeshkian στις 8 Οκτωβρίου, στο Τουρκμενιστάν, και η τηλεφωνική επικοινωνία που ακολούθησε με τον Donald Trump στις 9 Οκτωβρίου δεν αποτελούν δύο ανεξάρτητα διπλωματικά επεισόδια.
Συνθέτουν την εικόνα μιας συντονισμένης ρωσικής προσπάθειας να αποκτήσει η Μόσχα καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, ενώ ο Putin διαβεβαιώνει την ιρανική ηγεσία ότι η Ρωσία επιδιώκει τον τερματισμό της σύγκρουσης μέσω διαπραγματεύσεων, η Ουάσιγκτον ανακοινώνει συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού diesel, συνοδευόμενη από προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων.
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα κρίσιμο στρατηγικό ερώτημα: επιχειρεί η Μόσχα να διασώσει το Ιράν από την αμερικανική πίεση ή αξιοποιεί την κρίση για να διαπραγματευθεί ευνοϊκότερους όρους με τις Ηνωμένες Πολιτείες;
Η στρατηγική σχέση Ρωσίας – Ιράν δεν είναι συγκυριακή
Για να ερμηνευθεί η στάση της Μόσχας, πρέπει να εξεταστεί η πραγματική φύση της ρωσοϊρανικής προσέγγισης.
Η σχέση των δύο χωρών έχει υπερβεί προ πολλού τα όρια μιας περιστασιακής συνεργασίας απέναντι στη Δύση.
Αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της ευρασιατικής γεωπολιτικής αρχιτεκτονικής που επιδιώκει να οικοδομήσει η Ρωσία.
Η Συμφωνία Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, που υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου 2025, με εικοσαετή διάρκεια, θεσμοθέτησε τη συνεργασία στην άμυνα, στην ασφάλεια, στην ενέργεια, στις μεταφορές και στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Η ουσία αυτής της σχέσης βρίσκεται στη σύγκλιση των στρατηγικών συμφερόντων τους.
Η Ρωσία χρειάζεται ένα ισχυρό Ιράν που θα περιορίζει την αμερικανική επιρροή στη Μέση Ανατολή, θα διατηρεί ανοιχτούς τους νότιους εμπορικούς διαδρόμους και θα ενισχύει τις δυνατότητες παράκαμψης των δυτικών κυρώσεων.
Αντίστοιχα, το Ιράν χρειάζεται τη ρωσική διπλωματική υποστήριξη, την τεχνολογική και στρατιωτική συνεργασία και τη συμμετοχή της Μόσχας στη διαμόρφωση ενός περισσότερο πολυπολικού διεθνούς συστήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου, ο οποίος μπορεί να συνδέσει τη Ρωσία με τον Ινδικό Ωκεανό μέσω του Ιράν, δημιουργώντας ένα οικονομικό και γεωστρατηγικό αντίβαρο στις δυτικά ελεγχόμενες εμπορικές διαδρομές.
Το Ιράν, επομένως, δεν αποτελεί απλώς έναν διπλωματικό εταίρο της Ρωσίας.
Αποτελεί κρίσιμο γεωγραφικό και στρατηγικό πυλώνα της ευρασιατικής της πολιτικής.
Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται μια άνευ όρων στρατιωτική συμμαχία.
Η διμερής συμφωνία δεν προβλέπει αυτόματη στρατιωτική επέμβαση της μίας χώρας υπέρ της άλλης.
Η διάκριση αυτή εξηγεί σημαντικό μέρος της σημερινής ρωσικής συμπεριφοράς.
Ο Putin επαναφέρει τη Μόσχα στο επίκεντρο της ιρανικής κρίσης
Στη συνάντησή του με τον Masoud Pezeshkian, ο Vladimir Putin υποστήριξε ότι η Τεχεράνη καταβάλλει ουσιαστικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και εξέφρασε τη ρωσική ετοιμότητα να συμβάλει στη διπλωματική διευθέτηση.
Η ρωσική τοποθέτηση είχε σαφή πολιτική στόχευση: να καταστήσει τη Μόσχα απαραίτητο συνομιλητή σε μια κρίση όπου συγκρούονται η αμερικανική στρατιωτική ισχύς, η ιρανική αντίσταση και τα συμφέροντα των περιφερειακών δυνάμεων.
Η Ρωσία δεν συμμετέχει ως επίσημος διαμεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Επιδιώκει, ωστόσο, να επηρεάσει το περιεχόμενο και τις προϋποθέσεις μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί σε δύο παράλληλα αποτελέσματα.
Πρώτον, στη διατήρηση ενός Ιράν που δεν θα υποχρεωθεί σε στρατηγική συνθηκολόγηση με την Ουάσιγκτον.
Δεύτερον, στην ανάδειξη της Ρωσίας ως δύναμης χωρίς τη συμμετοχή της οποίας δεν μπορεί να οικοδομηθεί μια βιώσιμη περιφερειακή διευθέτηση.
Για το Κρεμλίνο, η ειρήνη δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα περιφερειακής σταθερότητας.
Αποτελεί και μέσο αναγνώρισης του διεθνούς ρόλου της Ρωσίας.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο ως διπλωματικό όπλο
Η πλέον ουσιαστική ρωσική πρωτοβουλία αφορά την πρόταση μεταφοράς ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Yuri Ushakov μετά την επικοινωνία Putin–Trump, η συγκεκριμένη πρόταση παραμένει σε ισχύ.
Πρόκειται για κίνηση με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον απαιτεί ουσιαστικό περιορισμό των ιρανικών δυνατοτήτων εμπλουτισμού, ενώ η Τεχεράνη θεωρεί την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και το δικαίωμα εμπλουτισμού ζήτημα εθνικής κυριαρχίας.
Η Ρωσία επιχειρεί να γεφυρώσει αυτό το χάσμα προσφέροντας μια τεχνικά εφαρμόσιμη, αλλά πολιτικά σύνθετη λύση.
Η μεταφορά αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου θα μπορούσε να μειώσει τις ανησυχίες για τον πυρηνικό κίνδυνο, χωρίς να απαιτείται κατ' ανάγκην ολοκληρωτική εγκατάλειψη των ιρανικών πυρηνικών υποδομών.
Παράλληλα, όμως, θα αναβάθμιζε τη Μόσχα σε εγγυητή μιας πιθανής συμφωνίας, προσφέροντάς της σημαντική επιρροή στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Εδώ βρίσκεται και η βασική αντίφαση.
Η πρόταση προβάλλεται ως διπλωματική διέξοδος, αλλά δεν έχει εξασφαλίσει ιρανική αποδοχή.
Αντιθέτως, η ιρανική πλευρά έχει απορρίψει την παράδοση των αποθεμάτων της υπό τις μέχρι τώρα συνθήκες.
Επομένως, το ιρανικό ουράνιο δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ρωσοαμερικανικής συμφωνίας χωρίς την κυρίαρχη συναίνεση του ίδιου του Ιράν.
Από το ιρανικό ουράνιο στο ρωσικό diesel
Η άλλη όψη της ρωσικής διπλωματίας αποτυπώνεται στην ενεργειακή συμφωνία που ανακοίνωσε ο Donald Trump.
Στις 9 Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωστοποίησε συμφωνία για την άμεση διάθεση άνω των 300.000 τόνων ρωσικού diesel στην αμερικανική και παγκόσμια αγορά, με πρόσθετες ποσότητες να προβλέπονται στη συνέχεια. Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε επίσης σε προσωρινή χαλάρωση των σχετικών κυρώσεων.
Η χρονική συγκυρία είναι αποκαλυπτική.
Ο πόλεμος με το Ιράν και οι διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία έχουν ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, καθιστώντας τις τιμές των καυσίμων κρίσιμο εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα για τον Trump, ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η ρωσική προσφορά αποτελεί μια προσπάθεια περιορισμού του ενεργειακού κόστους, έστω και αν αναλυτές αμφισβητούν ότι οι συγκεκριμένες ποσότητες μπορούν να επιφέρουν ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.
Για τη Μόσχα, όμως, τα οφέλη είναι ευρύτερα.
Η Ρωσία αποκτά πρόσθετες εμπορικές δυνατότητες, δημιουργεί προηγούμενο χαλάρωσης των κυρώσεων και αποκαθιστά έναν δίαυλο οικονομικής συνεννόησης με την Ουάσιγκτον.
Ταυτόχρονα, η συμφωνία προκαλεί αντιδράσεις στην Ουκρανία και στην Ευρώπη, όπου εκφράζονται ανησυχίες ότι η νέα ενεργειακή συνεργασία ενισχύει οικονομικά τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Η Μόσχα, συνεπώς, αξιοποιεί μια κρίση που πλήττει τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια για να αμφισβητήσει στην πράξη την αποτελεσματικότητα της δυτικής πολιτικής οικονομικής απομόνωσής της.
Θα θυσίαζε η Ρωσία το Ιράν για μια συμφωνία με τις ΗΠΑ;
Αυτό είναι το βαθύτερο γεωπολιτικό δίλημμα.
Η Ρωσία έχει ισχυρούς λόγους να αποτρέψει την ήττα ή την αποσταθεροποίηση του Ιράν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει καθοριστικά την αμερικανική παρουσία στα νότια σύνορα του ευρασιατικού χώρου, να αποδυναμώσει τις ρωσικές περιφερειακές διασυνδέσεις και να περιορίσει τις δυνατότητες της Μόσχας να επηρεάζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, το Κρεμλίνο έχει εξίσου ισχυρούς λόγους να αποφύγει μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιτίας του Ιράν.
Η ρωσική στρατηγική χαρακτηρίζεται περισσότερο από πραγματισμό παρά από ιδεολογική προσήλωση σε συμμαχικές δεσμεύσεις.
Η Μόσχα επιθυμεί μια ανθεκτική, ανεξάρτητη και φιλική Τεχεράνη, αλλά δεν επιθυμεί απαραιτήτως ένα Ιράν του οποίου η σύγκρουση με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να συμπαρασύρει τη Ρωσία σε άμεση αντιπαράθεση.
Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει υποχρεωτικά την παράταση του πολέμου.
Αντιθέτως, μια διαπραγματευτική λύση που θα διατηρούσε την ιρανική κρατική ισχύ, θα περιόριζε την αμερικανική στρατιωτική πίεση και θα αναγνώριζε τον ρωσικό διπλωματικό ρόλο θα μπορούσε να αποτελεί την ιδανική κατάληξη για το Κρεμλίνο.
Διπλή νίκη Putin: Έδωσε ενεργειακή ανάσα στον Trump και κέρδισε χρόνο για το Ιράν
Εν κατακλείδι ο Putin πέτυχε δύο στρατηγικούς στόχους με μία κίνηση: να προσφέρει στον Donald Trump μια πολιτική διέξοδο από την ενεργειακή κρίση που επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία και, ταυτόχρονα, να δημιουργήσει συνθήκες προσωρινής αποκλιμάκωσης της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης προς το Ιράν.
Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί υπό το πρίσμα των πιέσεων που αντιμετωπίζει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Σε αυτήν τη συγκυρία, η Μόσχα εμφανίστηκε ως μέρος της λύσης σε ένα πρόβλημα που συνδέεται άμεσα με την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή.
Και εδώ εντοπίζεται η δεύτερη, περισσότερο σύνθετη διάσταση της ρωσικής στρατηγικής.
Ο Putin, προσφέροντας ενεργειακή διέξοδο στον Trump, επιχείρησε παράλληλα να ενισχύσει τα επιχειρήματα υπέρ της προσωρινής αυτοσυγκράτησης της Ουάσιγκτον έναντι της Τεχεράνης.
Εφόσον ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει την αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών, ένας νέος μεγάλος γύρος αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν θα μπορούσε να υπονομεύσει ακριβώς αυτόν τον στόχο, προκαλώντας πρόσθετη αναταραχή στις διεθνείς αγορές.
Υπό αυτό το πρίσμα, μπορεί να επισημανθεί πως η ρωσική πρωτοβουλία συνέβαλε στη δημιουργία ενός προσωρινού διπλωματικού περιθωρίου, μέσα στο οποίο η στρατιωτική κλιμάκωση καθίσταται λιγότερο ελκυστική για την αμερικανική πλευρά.
www.bankingnews.gr
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ρωσοϊρανική στρατηγική σχέση αποτελεί αδιαπραγμάτευτη επιλογή ή εάν το Κρεμλίνο επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει την ιρανική κρίση στις συναλλαγές του με τον Donald Trump.
Η ταυτόχρονη ενεργοποίηση της ρωσικής διπλωματίας στο ιρανικό ζήτημα και η αιφνιδιαστική ενεργειακή συνεννόηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποκαλύπτουν μία από τις σημαντικότερες αντιφάσεις της σημερινής διεθνούς πολιτικής: η Ρωσία στηρίζει στρατηγικά το Ιράν, αλλά δεν προτίθεται να θυσιάσει τα δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα για χάρη της Τεχεράνης.
Η συνάντηση του Vladimir Putin με τον Ιρανό πρόεδρο Masoud Pezeshkian στις 8 Οκτωβρίου, στο Τουρκμενιστάν, και η τηλεφωνική επικοινωνία που ακολούθησε με τον Donald Trump στις 9 Οκτωβρίου δεν αποτελούν δύο ανεξάρτητα διπλωματικά επεισόδια.
Συνθέτουν την εικόνα μιας συντονισμένης ρωσικής προσπάθειας να αποκτήσει η Μόσχα καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, ενώ ο Putin διαβεβαιώνει την ιρανική ηγεσία ότι η Ρωσία επιδιώκει τον τερματισμό της σύγκρουσης μέσω διαπραγματεύσεων, η Ουάσιγκτον ανακοινώνει συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού diesel, συνοδευόμενη από προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων.
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα κρίσιμο στρατηγικό ερώτημα: επιχειρεί η Μόσχα να διασώσει το Ιράν από την αμερικανική πίεση ή αξιοποιεί την κρίση για να διαπραγματευθεί ευνοϊκότερους όρους με τις Ηνωμένες Πολιτείες;
Η στρατηγική σχέση Ρωσίας – Ιράν δεν είναι συγκυριακή
Για να ερμηνευθεί η στάση της Μόσχας, πρέπει να εξεταστεί η πραγματική φύση της ρωσοϊρανικής προσέγγισης.
Η σχέση των δύο χωρών έχει υπερβεί προ πολλού τα όρια μιας περιστασιακής συνεργασίας απέναντι στη Δύση.
Αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της ευρασιατικής γεωπολιτικής αρχιτεκτονικής που επιδιώκει να οικοδομήσει η Ρωσία.
Η Συμφωνία Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης, που υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου 2025, με εικοσαετή διάρκεια, θεσμοθέτησε τη συνεργασία στην άμυνα, στην ασφάλεια, στην ενέργεια, στις μεταφορές και στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Η ουσία αυτής της σχέσης βρίσκεται στη σύγκλιση των στρατηγικών συμφερόντων τους.
Η Ρωσία χρειάζεται ένα ισχυρό Ιράν που θα περιορίζει την αμερικανική επιρροή στη Μέση Ανατολή, θα διατηρεί ανοιχτούς τους νότιους εμπορικούς διαδρόμους και θα ενισχύει τις δυνατότητες παράκαμψης των δυτικών κυρώσεων.
Αντίστοιχα, το Ιράν χρειάζεται τη ρωσική διπλωματική υποστήριξη, την τεχνολογική και στρατιωτική συνεργασία και τη συμμετοχή της Μόσχας στη διαμόρφωση ενός περισσότερο πολυπολικού διεθνούς συστήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά–Νότου, ο οποίος μπορεί να συνδέσει τη Ρωσία με τον Ινδικό Ωκεανό μέσω του Ιράν, δημιουργώντας ένα οικονομικό και γεωστρατηγικό αντίβαρο στις δυτικά ελεγχόμενες εμπορικές διαδρομές.
Το Ιράν, επομένως, δεν αποτελεί απλώς έναν διπλωματικό εταίρο της Ρωσίας.
Αποτελεί κρίσιμο γεωγραφικό και στρατηγικό πυλώνα της ευρασιατικής της πολιτικής.
Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται μια άνευ όρων στρατιωτική συμμαχία.
Η διμερής συμφωνία δεν προβλέπει αυτόματη στρατιωτική επέμβαση της μίας χώρας υπέρ της άλλης.
Η διάκριση αυτή εξηγεί σημαντικό μέρος της σημερινής ρωσικής συμπεριφοράς.
Ο Putin επαναφέρει τη Μόσχα στο επίκεντρο της ιρανικής κρίσης
Στη συνάντησή του με τον Masoud Pezeshkian, ο Vladimir Putin υποστήριξε ότι η Τεχεράνη καταβάλλει ουσιαστικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και εξέφρασε τη ρωσική ετοιμότητα να συμβάλει στη διπλωματική διευθέτηση.
Η ρωσική τοποθέτηση είχε σαφή πολιτική στόχευση: να καταστήσει τη Μόσχα απαραίτητο συνομιλητή σε μια κρίση όπου συγκρούονται η αμερικανική στρατιωτική ισχύς, η ιρανική αντίσταση και τα συμφέροντα των περιφερειακών δυνάμεων.
Η Ρωσία δεν συμμετέχει ως επίσημος διαμεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Επιδιώκει, ωστόσο, να επηρεάσει το περιεχόμενο και τις προϋποθέσεις μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί σε δύο παράλληλα αποτελέσματα.
Πρώτον, στη διατήρηση ενός Ιράν που δεν θα υποχρεωθεί σε στρατηγική συνθηκολόγηση με την Ουάσιγκτον.
Δεύτερον, στην ανάδειξη της Ρωσίας ως δύναμης χωρίς τη συμμετοχή της οποίας δεν μπορεί να οικοδομηθεί μια βιώσιμη περιφερειακή διευθέτηση.
Για το Κρεμλίνο, η ειρήνη δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα περιφερειακής σταθερότητας.
Αποτελεί και μέσο αναγνώρισης του διεθνούς ρόλου της Ρωσίας.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο ως διπλωματικό όπλο
Η πλέον ουσιαστική ρωσική πρωτοβουλία αφορά την πρόταση μεταφοράς ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Yuri Ushakov μετά την επικοινωνία Putin–Trump, η συγκεκριμένη πρόταση παραμένει σε ισχύ.
Πρόκειται για κίνηση με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον απαιτεί ουσιαστικό περιορισμό των ιρανικών δυνατοτήτων εμπλουτισμού, ενώ η Τεχεράνη θεωρεί την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και το δικαίωμα εμπλουτισμού ζήτημα εθνικής κυριαρχίας.
Η Ρωσία επιχειρεί να γεφυρώσει αυτό το χάσμα προσφέροντας μια τεχνικά εφαρμόσιμη, αλλά πολιτικά σύνθετη λύση.
Η μεταφορά αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου θα μπορούσε να μειώσει τις ανησυχίες για τον πυρηνικό κίνδυνο, χωρίς να απαιτείται κατ' ανάγκην ολοκληρωτική εγκατάλειψη των ιρανικών πυρηνικών υποδομών.
Παράλληλα, όμως, θα αναβάθμιζε τη Μόσχα σε εγγυητή μιας πιθανής συμφωνίας, προσφέροντάς της σημαντική επιρροή στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Εδώ βρίσκεται και η βασική αντίφαση.
Η πρόταση προβάλλεται ως διπλωματική διέξοδος, αλλά δεν έχει εξασφαλίσει ιρανική αποδοχή.
Αντιθέτως, η ιρανική πλευρά έχει απορρίψει την παράδοση των αποθεμάτων της υπό τις μέχρι τώρα συνθήκες.
Επομένως, το ιρανικό ουράνιο δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ρωσοαμερικανικής συμφωνίας χωρίς την κυρίαρχη συναίνεση του ίδιου του Ιράν.
Από το ιρανικό ουράνιο στο ρωσικό diesel
Η άλλη όψη της ρωσικής διπλωματίας αποτυπώνεται στην ενεργειακή συμφωνία που ανακοίνωσε ο Donald Trump.
Στις 9 Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωστοποίησε συμφωνία για την άμεση διάθεση άνω των 300.000 τόνων ρωσικού diesel στην αμερικανική και παγκόσμια αγορά, με πρόσθετες ποσότητες να προβλέπονται στη συνέχεια. Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε επίσης σε προσωρινή χαλάρωση των σχετικών κυρώσεων.
Η χρονική συγκυρία είναι αποκαλυπτική.
Ο πόλεμος με το Ιράν και οι διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία έχουν ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, καθιστώντας τις τιμές των καυσίμων κρίσιμο εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα για τον Trump, ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η ρωσική προσφορά αποτελεί μια προσπάθεια περιορισμού του ενεργειακού κόστους, έστω και αν αναλυτές αμφισβητούν ότι οι συγκεκριμένες ποσότητες μπορούν να επιφέρουν ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.
Για τη Μόσχα, όμως, τα οφέλη είναι ευρύτερα.
Η Ρωσία αποκτά πρόσθετες εμπορικές δυνατότητες, δημιουργεί προηγούμενο χαλάρωσης των κυρώσεων και αποκαθιστά έναν δίαυλο οικονομικής συνεννόησης με την Ουάσιγκτον.
Ταυτόχρονα, η συμφωνία προκαλεί αντιδράσεις στην Ουκρανία και στην Ευρώπη, όπου εκφράζονται ανησυχίες ότι η νέα ενεργειακή συνεργασία ενισχύει οικονομικά τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Η Μόσχα, συνεπώς, αξιοποιεί μια κρίση που πλήττει τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια για να αμφισβητήσει στην πράξη την αποτελεσματικότητα της δυτικής πολιτικής οικονομικής απομόνωσής της.
Θα θυσίαζε η Ρωσία το Ιράν για μια συμφωνία με τις ΗΠΑ;
Αυτό είναι το βαθύτερο γεωπολιτικό δίλημμα.
Η Ρωσία έχει ισχυρούς λόγους να αποτρέψει την ήττα ή την αποσταθεροποίηση του Ιράν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει καθοριστικά την αμερικανική παρουσία στα νότια σύνορα του ευρασιατικού χώρου, να αποδυναμώσει τις ρωσικές περιφερειακές διασυνδέσεις και να περιορίσει τις δυνατότητες της Μόσχας να επηρεάζει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, το Κρεμλίνο έχει εξίσου ισχυρούς λόγους να αποφύγει μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιτίας του Ιράν.
Η ρωσική στρατηγική χαρακτηρίζεται περισσότερο από πραγματισμό παρά από ιδεολογική προσήλωση σε συμμαχικές δεσμεύσεις.
Η Μόσχα επιθυμεί μια ανθεκτική, ανεξάρτητη και φιλική Τεχεράνη, αλλά δεν επιθυμεί απαραιτήτως ένα Ιράν του οποίου η σύγκρουση με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να συμπαρασύρει τη Ρωσία σε άμεση αντιπαράθεση.
Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει υποχρεωτικά την παράταση του πολέμου.
Αντιθέτως, μια διαπραγματευτική λύση που θα διατηρούσε την ιρανική κρατική ισχύ, θα περιόριζε την αμερικανική στρατιωτική πίεση και θα αναγνώριζε τον ρωσικό διπλωματικό ρόλο θα μπορούσε να αποτελεί την ιδανική κατάληξη για το Κρεμλίνο.
Διπλή νίκη Putin: Έδωσε ενεργειακή ανάσα στον Trump και κέρδισε χρόνο για το Ιράν
Εν κατακλείδι ο Putin πέτυχε δύο στρατηγικούς στόχους με μία κίνηση: να προσφέρει στον Donald Trump μια πολιτική διέξοδο από την ενεργειακή κρίση που επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία και, ταυτόχρονα, να δημιουργήσει συνθήκες προσωρινής αποκλιμάκωσης της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης προς το Ιράν.
Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί υπό το πρίσμα των πιέσεων που αντιμετωπίζει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Σε αυτήν τη συγκυρία, η Μόσχα εμφανίστηκε ως μέρος της λύσης σε ένα πρόβλημα που συνδέεται άμεσα με την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή.
Και εδώ εντοπίζεται η δεύτερη, περισσότερο σύνθετη διάσταση της ρωσικής στρατηγικής.
Ο Putin, προσφέροντας ενεργειακή διέξοδο στον Trump, επιχείρησε παράλληλα να ενισχύσει τα επιχειρήματα υπέρ της προσωρινής αυτοσυγκράτησης της Ουάσιγκτον έναντι της Τεχεράνης.
Εφόσον ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει την αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών, ένας νέος μεγάλος γύρος αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν θα μπορούσε να υπονομεύσει ακριβώς αυτόν τον στόχο, προκαλώντας πρόσθετη αναταραχή στις διεθνείς αγορές.
Υπό αυτό το πρίσμα, μπορεί να επισημανθεί πως η ρωσική πρωτοβουλία συνέβαλε στη δημιουργία ενός προσωρινού διπλωματικού περιθωρίου, μέσα στο οποίο η στρατιωτική κλιμάκωση καθίσταται λιγότερο ελκυστική για την αμερικανική πλευρά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών